रुग्ण राष्ट्रिय उद्योगमा देखिन थाल्यो सुधारको संकेत, पुनर्जीवनतर्फ सरकारी पहल

रुग्ण राष्ट्रिय उद्योगमा देखिन थाल्यो सुधारको संकेत, पुनर्जीवनतर्फ सरकारी पहल
काठमाडौं । वर्षौंदेखि बन्द रहेका, घाटामा सञ्चालन भइरहेका तथा निराशाजनक अवस्थामा पुगेका राष्ट्रिय उद्योग तथा संस्थानहरूलाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउने सरकारी प्रयासले केही क्षेत्रमा सकारात्मक परिणाम देखाउन थालेको छ। सरकारले राष्ट्रिय उद्योगलाई आत्मनिर्भर, प्रतिस्पर्धी र उत्पादनमुखी बनाउने उद्देश्यसहित सहजीकरण, समन्वय, कानुन कार्यान्वयन र व्यवस्थापकीय सुधारलाई प्राथमिकता दिएपछि उद्योगहरूमा सुधारका संकेत देखिन थालेका हुन्।
सरकारका अनुसार पछिल्लो समय केही उद्योग तथा संस्थानको उत्पादन, बिक्री, आम्दानी तथा वित्तीय व्यवस्थापनमा सुधार आएको छ। सरकारी प्रयाससँगै उद्योग व्यवस्थापनमा जवाफदेहिता र ‘टिमवर्क’ बढ्दा परिणाम देखिन थालेको सरकारको दाबी छ।
नेपाल औषधि लिमिटेडमा नाफा र उत्पादन विस्तार
वर्षौंदेखि घाटामा रहेको नेपाल औषधि लिमिटेडले पछिल्लो चार महिनामा २ करोड ३८ लाख रुपैयाँ बराबरको औषधि बिक्री गरेको छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनको ‘गुड म्यानुफ्याक्चरिङ प्राक्टिस’ (जीएमपी) मापदण्ड प्राप्त गरेपछि औषधि बिक्रीमा वृद्धि भएको बताइएको छ।
लिमिटेडले गत आर्थिक वर्षमा ३ करोड रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेको छ भने चालु आर्थिक वर्षमा ३० करोड रुपैयाँ बराबरको औषधि बिक्री गर्ने लक्ष्य लिएको छ।
सरकारले जारी गरेको शासकीय सुधारसम्बन्धी एक सय कार्यसूचीअन्तर्गत आगामी तीन वर्षमा लिमिटेडबाट ९८ प्रकारका निःशुल्क औषधि उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। चालु आर्थिक वर्षमा ३७ प्रकारका औषधि उत्पादन गर्ने लक्ष्य रहेकामा २५ प्रकारका औषधिको उत्पादन तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ। हाल लिमिटेडबाट ११ प्रकारका औषधि उत्पादन भइरहेका छन्।
हेटौँडा कपडा उद्योग पुनः सञ्चालनको तयारी
वर्षौंदेखि बन्द रहेको हेटौँडा कपडा उद्योग पुनः सञ्चालन गर्ने उद्देश्यले परीक्षण उत्पादनको जिम्मेवारी नेपाली सेनालाई दिइएको छ। तान (लुम) मर्मतपछि परीक्षण उत्पादन सुरु भइसकेको र केही मात्रामा कपडा उत्पादनसमेत हुन थालेको जनाइएको छ।
परीक्षण उत्पादनको चरण पूरा भएपछि उद्योग नेपाल सरकारले नै सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको छ।
नेपाल एयरलाइन्सको आम्दानी र अकुपेन्सी बढ्यो
नेपाल वायुसेवा निगमले गत आर्थिक वर्षको चैतदेखि असारसम्म ६ अर्ब २७ करोड ६३ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ। यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १ अर्ब १० करोड २१ लाख रुपैयाँ बढी हो।
उक्त अवधिमा नेपाल एयरलाइन्सको सीट उपयोगिता (अकुपेन्सी) ८६ प्रतिशत पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ६ प्रतिशत बढी हो।
जहाज खरिदका लागि कर्मचारी सञ्चय कोष र नागरिक लगानी कोषबाट लिइएको ऋणबापतको १ अर्ब ६ करोड १९ लाख रुपैयाँ किस्तासमेत सोही अवधिमा भुक्तानी गरिएको जनाइएको छ।
डीडीसीमा किसानको बक्यौता घटाउँदै बिक्री बढाउने प्रयास
**दुग्ध विकास संस्थान (डीडीसी)**ले किसानको रोकिएको दूधको बक्यौता भुक्तानीलाई प्राथमिकता दिएको छ। यस क्रममा आठ महिनासम्म पुगेको करिब ७२ करोड रुपैयाँको भुक्तानी चक्रलाई घटाएर दुईदेखि तीन महिनामा सीमित गर्ने प्रयास गरिएको छ।
हाल भुक्तानी चक्र करिब ३५ करोड रुपैयाँमा झारिएको जनाइएको छ। किसानलाई दूधमा प्रतिलिटर १ रुपैयाँ प्रोत्साहन रकम थप गरिएको छ।
सुधारका प्रयास सुरु भएपछि डीडीसीको दैनिक बिक्री ३५ प्रतिशतले बढेको र औसत दैनिक राजस्व ६० लाख रुपैयाँबाट बढेर ९० लाख रुपैयाँ पुगेको बताइएको छ।
कानुनविपरीत विगतदेखि कर्मचारीलाई वितरण हुँदै आएको घ्यू र दूधको सुविधा कटौती गरी वार्षिक करिब ३ करोड रुपैयाँ बचत गरिएको छ। डीडीसीले छिट्टै खाडी मुलुकमा घ्यू, चीनमा बटर र छुर्पी निर्यात गर्ने तयारीसमेत गरिरहेको छ। नगरकोट केन्द्रबाट चिज उत्पादन पुनः सुरु गर्ने तयारी पनि भइरहेको छ।
सिंहदरबार वैद्यखानामा उत्पादन र कारोबारमा वृद्धि
सरकार गठन भएपछि सिंहदरबार वैद्यखाना विकास समितिले ११ करोड १६ लाख रुपैयाँ बराबरको आयुर्वेदिक औषधि उत्पादन तथा बजारीकरण गरेको छ।
गत आर्थिक वर्षमा वैद्यखानाको औषधि कारोबार करिब १३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा चार गुणा बढी हो।
हाल निःशुल्क वितरण हुने ३५ प्रकारका औषधि उत्पादनमा वैद्यखाना आत्मनिर्भर बन्ने दिशामा अघि बढिरहेको बताइएको छ। वैद्यखानाले हाल १०५ प्रकारका आयुर्वेदिक औषधि उत्पादन गरिरहेको छ भने चालु आर्थिक वर्षमा १५० प्रकारका औषधि उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
चालु आर्थिक वर्षमै पाउडर तथा ट्याब्लेट औषधि उत्पादनमा जीएमपी मापदण्ड हासिल गर्ने र जडीबुटी तथा औषधिजन्य कच्चा पदार्थको प्रशोधन केन्द्र स्थापना गर्ने लक्ष्यसमेत लिइएको छ।
आत्मनिर्भर अर्थतन्त्रतर्फ अघि बढ्ने अपेक्षा
वर्षौंदेखि समस्याग्रस्त अवस्थामा रहेका राष्ट्रिय उद्योग तथा संस्थानमा देखिन थालेका सुधारका संकेतले बन्द तथा घाटामा रहेका अन्य उद्योगलाई समेत पुनर्जीवन दिन सकिने सम्भावना देखाएको सरकारको विश्वास छ।
उद्योगमा इमान्दार व्यवस्थापन, प्रभावकारी कानुन कार्यान्वयन, निरन्तर अनुगमन र समन्वय कायम गर्न सके उत्पादन वृद्धि गर्दै आयात प्रतिस्थापन र आत्मनिर्भरताको बाटोमा अघि बढ्न सकिने अपेक्षा गरिएको छ।
सरकारले माटोमै उत्पादन बढाएर देशलाई आत्मनिर्भर बनाउने अभियानमा नागरिकको रचनात्मक साथ, सहयोग र विश्वास आवश्यक रहेको जनाएको छ।